تاریخ ازدواج رسول الله(ص) با حضرت عایشه صدیقه:
در نوشتار حاضر دربارهی سن ازدواج ام المؤمنین عائشه، ما دست به کند و کاو در منابع تاریخی، روایی و حدیثی زده و تناقضات این روایات را به تفصیل روشن خواهیم کرد، نخست: نقل و بررسی روایات غالب که عائشه را در هنگام ازدواج کوچک به شمار آوردهاند:
1. در جلد هشتم کتاب طبقات ابن سعد (متوفی ۲۳۰هـ) که جامعترین منبع کهن شناخت صحابه، تابعین و اتباع است چنین آمده: «سمعت عائشة تقول تزوجنی رسول الله فی شوال سنة عشر من النبوة فبل الهجرة لثلاث سنین وأنا ابنة ست سنین وهاجر رسول الله صلى الله علیه وسلم فقدم على المدینة یوم الاثنین لاثنتی عشرة لیلة خلت من شهر ربیع الاول وأعرس بی فی شوال على رأس ثمانیة أشهر من المهاجر وکنت یوم دخل بیابنة تسع سنین»؛ شنیدم عایشه مىگفت پیامبر (ص) در ماه شوال سال دهم بعثت و سه سال پیش از هجرت مرا که شش ساله بودم به همسرى برگزید و پیامبر هجرت فرمود و به روز دوشنبه دوازدهم ربیع الاول وارد مدینه شد و در ماه شوال همان سال که هشتمین ماه هجرت بود با من زفاف فرمود و در آن هنگام نه ساله بودم». (الطبقات الکبری۸/۵۸)؛
2. «عن عائشة قالت تزوجنی رسول الله وأنا بنت ست سنین ودخل علی وأنا بنت تسع سنین... وإنی لالعب بالبنات مع الجواری»؛ عایشه ما را خبر داد که گفته است رسول خدا مرا در حالى که شش ساله بودم به همسرى برگزید و در حالى که نُه سال داشتم با من زفاف فرمود،... در حالى که با دخترکان و همراه کنیزکان بازى مىکردم. (الطبقات الکبری۸/۵۹)؛
بنا به روایات فوق که یکی از آنها از زبان خود عائشه است، محمد (ص) در ۶ سالگی با عائشه ازدواج و در نه سالگی با او زفاف کرده است.
3. اما روایات دیگر سن ازدواج را ۷ سالگی میدانند: «عن أبی عبیدة أن النبی صلى الله علیه وسلم تزوج عائشة وهی ابنة سبع سنین وبنى بها وهی ابنة تسع سنین ومات عنها وهی ابنة ثمانی عشرة»؛ ابو عبیده ما را خبر داد که گفته است پیامبر (ص) عایشه را در هفت سالگى عقد و در نه سالگى با او زفاف فرمود و رسول خدا به هنگامى که عایشه هیجده ساله بود رحلت فرمود. (الطبقات الکبری۸/۶۰)؛
4. «عن عائشة قالت تزوجنی رسول الله وأنا ابنة سبع سنین وبنى بیوأنا ابنة تسع»؛ عایشه ما را خبر داد که گفته است پیامبر (ص) در هفت سالگى مرا عقد فرمود و در نه سالگى با من زفاف کرد. (الطبقات الکبری۸/۶۱)؛ بر اساس دو روایت فوق که یکی از آنها مجدداً از زبان خود عائشه میباشد پیامبر(ص) در ۷ سالگی با عائشه ازدواج کرد و این با روایت دیگری از عائشه که میگوید در ۶ سالگی ازدواج کرده در تناقض است.
5. «حدثنی عبید بن إسماعیل: حدثنا أبو أسامة، عن هشام، عن أبیه قال: توفیت خدیجة قبل مخرج النبی صلى الله علیه وسلم إلى المدینة بثلاث سنین، فلبث سنتین أو قریبا من ذلک، ونکح عائشة، وهی بنت ست سنین، ثم بنى بها وهی بنت تسع سنین»؛ عبید بن اسماعیل از ابواسامة از هشام از پدرش نقل کرده که خدیجه سه سال قبل از هجرت فوت کرد و پیامبر بعد از حدود دو سال با عائشه ازدواج کرد در حالی که او دختری شش ساله بود و در نه سالگی با او زفاف کرد» (صحیح بخاری: باب «تزویج النبی صلى الله علیه وسلم عائشة» حدیث۳۶۸۳)؛
6. «عن عائشة رضی الله عنها قالت: ما غرت على امرأة ما غرت على خدیجة، من کثرة ذکر رسول الله صلى الله علیه وسلم إیاها، قالت: وتزوجنی بعدها بثلاث سنین...»؛ از عائشه نقل شده است که به هیچ زنی به اندازه خدیجه، حسادت نکردم؛ زیرا رسول خدا بسیار از او یاد میکرد رسول خدا سه سال بعد از خدیجه با من ازدواج کرد..» (صحیح بخاری: باب «تزویج النبی صلى الله علیه وسلم خدیجة» حدیث۳۶۰۶)؛
7. توفیت خدیجة لعشر خلون من شهر رمضان وذلک قبل الهجرة بثلاث سنین وهی یومئذ بنت خمس وستین»؛ خدیجه ده روز بعد از ماه رمضان سه سال پیش از هجرت در شصت و پنج سالگى درگذشت. (الطبقات الکبری۸/۱۸)؛
8. «وَتَزَوَّجَهَا نَبِیُّ اللهِ قَبْلَ مُهَاجَرِهِ بَعْدَ وَفَاةِ الصِّدِّیْقَةِ خَدِیْجَةَ بِنْتِ خُوَیْلِدٍ، وَذَلِکَ قَبْلَ الهِجْرَةِ بِبِضْعَةَ عَشَرَ شَهْراً، وَقِیْلَ: بِعَامَیْنِ و دَخَلَ بِهَا فِی شَوَّالٍ سَنَةَ اثْنَتَیْنِ، مُنَصَرَفَهُ - عَلَیْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ - مِنْ غَزْوَةِ بَدْرٍ، وَهِیَ ابْنَةُ تِسْعٍ»؛ عائشه بعد از وفات خدیجه، و در حدود ده ماه قبل از هجرت، با پیامبر ازدواج کرد. برخی گفتهاند دو سال قبل از هجرت با پیامبر ازدواج کرد. پیامبر در سال دوم هجرت با او زفاف کرد و او از حضور در بدر معاف شد در حالی که نه سال داشت» (سیر اعلام النبلاء۲/۱۳۵: ذیل تذکره عائشة بنت ابی بکر). بر اساس روایات فوق،ام المؤمنین خدیجه در سال ۱۰ بعثت (سه سال قبل از هجرت) فوت کرده و ام المؤمنین عائشه دو یا سه سال بعد (یعنی سال اول هجرت و ۱۳بعثت) با پیامبر ازدواج کرد. بنابر همین روایات، او سه سال بعد از ازدواج وارد خانه پیامبر شده و با او زفاف کرد یعنی عائشه در سال ۲ یا ۳ هجرت رسما وارد خانه پیامبر شد. هرچند بررسی روایات دیگر و ریز شدن بیشتر ما را به سال ۴ هجرت هم میرساند. که اینجا مجال بررسی بیشتر نیست.